1. Таблица производных
C ′ = 0
( x α ) ′ = α x α − 1 , α ∈ R , α = co n s t
( e x ) ′ = e x
( l n x ) ′ = x 1
( log a x ) ′ = x l n a 1 , a > 0 , a = 1 , a = co n s t
( a x ) ′ = a x l n a , a > 0 , a = 1 , a = co n s t
( sin x ) ′ = cos x
( cos x ) = − sin x
( tan x ) ′ = c o s 2 x 1
( cot x ) ′ = − s i n 2 x 1
( arcsin x ) ′ = 1 − x 2 1
( arccos x ) ′ = − 1 − x 2 1
( arctan x ) ′ = 1 + x 2 1
( arccot x ) ′ = − 1 + x 2 1
2. Вывод производных
y ′ = 0 , y = e
Δ y = 0 ∀ x
lim Δ x → 0 Δ x Δ y = lim Δ x → 0 Δ x 0 = 0
y ′ = x α
Пусть x = 0
Δ y = ( x + Δ x ) α − x α
y ′ ( x ) = Δ x → 0 lim Δ x Δ y = Δ x → 0 lim Δ x ( x + Δ x ) α − x α =
Так как при x Δ x → 0 :
( 1 + x Δ x ) α − 1 ∼ x Δ x
Получается:
= Δ x → 0 lim Δ x x α (( 1 + x Δ x ) α − 1 ) = Δ x → 0 lim Δ x x α x Δ x α = α x α − 1
x = 0
Δ y = ( Δ x ) α
l i m Δ x → 0 Δ x ( Δ x ) α = l i m Δ x → 0 Δ x α − 1
если α > 1 => y ′ ( 0 ) = 0 , ( ∗ )
если α = 1 => y ′ ( 0 ) = 1 , ( ∗ ∗ )
если α < 1 => y ′ ( 0 ) ∄ , ( ∗ ∗ ∗ )
y ′ = α x α − 1 совпадает с ( ∗ ) , ( ∗ ∗ ) , ( ∗ ∗ ∗ )
y ′ = e x
Δ y = e x + Δ x − e x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x e x + Δ x − e x = Δ x → 0 lim Δ x e x ( e Δ x − 1 ) = Δ x → 0 lim Δ x e x ⋅ Δ x = e x
y = l n x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x l n ( x + Δ x ) − l n x = Δ x → 0 lim Δ x l n ( 1 + x Δ x ) = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ x Δ x = x 1
y = log a x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x log a ( x + Δ x ) − log a x = Δ x → 0 lim Δ x log a ( 1 + x Δ x ) = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ ln a ln ( 1 + x Δ x ) =
= Δ x → 0 lim Δ x ⋅ x ⋅ ln a Δ x = x ⋅ ln a 1
y = a x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x a x + Δ x − a x = Δ x → 0 lim Δ x a x ( a Δ x − 1 ) = Δ x → 0 lim Δ x a x ⋅ Δ x ln a = a x ln a
y = sin x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x sin ( Δ x + x ) − sin x = Δ x → 0 lim Δ x 2 cos 2 2 x + Δ x sin 2 Δ x = Δ x → 0 lim ( 2 cos 2 2 x + Δ x ⋅ Δ x sin 2 Δ x ) =
Тут по формуле sin α − sin β = 2 ⋅ cos 2 α + β ⋅ sin 2 α = β
= Δ x → 0 lim cos 2 2 x + Δ x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x 2 sin 2 Δ x = cos x
y = cos x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x cos ( x + Δ x ) − cos x = Δ x → 0 lim Δ x cos x cos Δ x − sin x sin Δ x − cos x =
Δ x → 0 lim ( Δ x cos x ( cos Δ x − 1 ) − Δ x sin x sin Δ x ) = Δ x → 0 lim Δ x cos x ( cos Δ x − 1 ) − Δ x → 0 lim Δ x sin x sin Δ x =
= cos x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x cos Δ x − 1 − sin x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x sin Δ x = cos x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x ( cos Δ x + 1 ) cos 2 Δ x − 1 − sin x ⋅ 1 =
= cos x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x ( cos Δ x + 1 ) − sin 2 Δ x − sin x = cos x ⋅ Δ x → 0 lim Δ x − sin Δ x ⋅ Δ x → 0 lim cos Δ x + 1 sin Δ x − sin x =
= − cos x ⋅ 0 − sin x = − sin x
y = tan x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x tan ( Δ x + x ) − tan x = Δ x → 0 lim Δ x c o s ( Δ x + x ) s i n ( Δ x + x ) − c o s x s i n x =
= Δ x → 0 lim Δ x ⋅ cos ( Δ x + x ) ⋅ cos x sin ( Δ x + x ) cos x − cos ( Δ x + x ) sin x = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ cos ( Δ x + x ) ⋅ cos x sin ( Δ x ) =
= Δ x → 0 lim Δ x sin Δ x ⋅ Δ x → 0 lim cos x ⋅ cos x 1 = cos 2 x 1
y = cot x
y ′ = Δ x → 0 lim Δ x cot ( Δ x + x ) − cot x = Δ x → 0 lim Δ x s i n ( Δ x + x ) c o s ( Δ x + x ) − s i n x c o s x =
= Δ x → 0 lim Δ x ⋅ sin ( Δ x + x ) ⋅ sin x sin x cos ( Δ x + x ) − cos x sin ( Δ x + x ) = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ sin ( Δ x + x ) ⋅ sin x sin ( − Δ x ) =
= Δ x → 0 lim − Δ x − sin Δ x ⋅ Δ x → 0 lim − sin ( Δ x + x ) ⋅ sin x 1 = − sin 2 x 1
y = arcsin x => x = sin y
x ′ = cos y = 1 − sin 2 y = 1 − x 2
y ′ = x ′ 1 = 1 − x 2 1
y = arccos x => x = cos y
Способ 1:
x ′ = − sin y = − 1 − cos 2 y = − 1 − x 2
y ′ = x ′ 1 = − 1 − x 2 1
Способ 2(если известна производная arcsin ):
y = arccos x = 2 π − arcsin x
y ′ = ( 2 π ) ′ − arcsin ′ x = − 1 − x 2 1
y = arctan x => x = tan y
x ′ = co s 2 y 1
y = cos 2 y = 1 + t a n 2 y 1 = 1 + x 2 1
y = a rcco t x => x = cot y
По способу 2:
y ′ = a rcco t ′ x = ( 2 π ) ′ − arctan ′ x = − 1 + x 2 1
3. Правила нахождения производных, связанные с арифметическими действиями над функциями
Th.
( u + v ) ′ = u ′ + v ′
( uv ) ′ = u ′ v + v ′ u
( v u ) ′ = v 2 u ′ v − v ′ u , v = 0
Вывод теоремы
f ( x ) = u ( x ) + v ( x )
Δ f ( x ) = u ( x + Δ x ) + v ( x + Δ x ) − u ( x ) − v ( x )
f ′ ( x ) = ( u ( x ) + v ( x ) ) ′ = Δ x → 0 lim Δ x u ( x + Δ x ) + v ( x + Δ x ) − u ( x ) − v ( x ) =
Δ x → 0 lim Δ x u ( x + Δ x ) − u ( x ) + Δ x → 0 lim Δ x v ( x + Δ x ) − v ( x ) = u ′ ( x ) + v ′ ( x )
f ( x ) = u ( x ) v ( x )
Δ f ( x ) = u ( x + Δ x ) v ( x + Δ x ) − u ( x ) v ( x )
f ′ ( x ) = Δ x → 0 lim Δ x u ( x + Δ x ) v ( x + Δ x ) − u ( x ) v ( x ) = Δ x → 0 lim Δ x ( u + Δ u ) ( v + Δ v ) − uv =
Верхний переход - сокращение: u ( x + Δ x ) = u ( x ) + Δ u = u + Δ u ,аналогично для v.
= Δ x → 0 lim Δ x uv + v Δ u + u Δ v + Δ u Δ v − uv = Δ x → 0 lim Δ x v Δ u + u Δ v + Δ u Δ v =
= Δ x → 0 lim Δ x v Δ u + Δ x → 0 lim Δ x u Δ v + Δ x → 0 lim Δ x Δ u Δ v =
= v ⋅ Δ x → 0 lim Δ x Δ u + u ⋅ Δ x → 0 lim Δ x Δ v + Δ x → 0 lim Δ x Δ u ⋅ Δ x → 0 lim Δ x Δ v = v ⋅ u ′ + u ⋅ v ′ + 0
f ( x ) = v ( x ) u ( x )
Δ f ( x ) = v ( x + Δ x ) u ( x + Δ x ) − v ( x ) u ( x )
f ′ ( x ) = Δ x → 0 lim Δ x v ( x + Δ x ) u ( x + Δ x ) − v ( x ) u ( x ) = Δ x → 0 lim Δ x v + Δ v u + Δ u − v u =
Тут тоже сокращение, как было в предыдущем пункте.
= Δ x → 0 lim Δ x ⋅ v ⋅ ( v + Δ v ) v ( u + Δ u ) − u ( v + Δ v ) = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ v ⋅ ( v + Δ v ) v Δ u − u Δ v =
= Δ x → 0 lim Δ x ⋅ v 2 v Δ u − u Δ v = Δ x → 0 lim Δ x ⋅ v 2 v Δ u − Δ x → 0 lim Δ x ⋅ v 2 u Δ v = v 2 u ′ v − v ′ u
Следствие
( C f ( x ) ) ′ = C f ′ ( x )
4. Производная обратной функции
Th. (вспомогательная)
Пусть f ( x ) ∈ C ([ a , b ]) и монотонна на этом отрезке [a,b]
=> на [c,d], где c = f ( a ) , d = f ( b )
∃ однозначная обратная функция f − 1 ( y ) = x = φ ( y ) : f − 1 ∈ C ([ c , d ]) и монотонна
Th. о производной обратной функции
Пусть на [a,b] выполняются все условия предыдущей теоремы(f ( x ) ∈ C ([ a , b ]) , f(x) монотонна отрезке [a,b], c = f ( a ) , d = f ( b ) ) и пусть x ∈ [ a , b ] и в точке x ∃ f ′ ( x ) = 0
=> обратная функция x = f − 1 ( y ) имеет в соответствующей точке производную
( f − 1 ( y ) ) ′ = f ′ ( x ) 1
Доказательство
По условиям теоремы ∃ x = f − 1 ( y )
придадим приращение Δ y = 0
Δ x = f − 1 ( y + Δ y ) − f − 1 ( y ) = 0
Рассмотрим
Δ y Δ x = Δ x Δ y 1
Пусть Δ y → 0 => Δ x → 0
( f − 1 ( y ) ) ′ = Δ y → 0 lim Δ y Δ x = Δ y → 0 lim Δ x Δ y 1 = lim Δ y → 0 Δ x Δ y lim Δ y → 0 1 = lim Δ x → 0 Δ x Δ y 1 = f ( x ) 1
5. Th. о производной сложной функции
Пусть u = φ ( x ) ∃ u ′ = φ ′ ( x ) в точке x,
y = f ( u ) = f ( φ ( x ))
∃ f ′ ( u ) в точке u
=> y = f ( u ( x ))
y = f ( φ ( u )) ∈ D ( x ) y ′ = f ′ ( φ ( x )) ⋅ φ ′ ( x )
Доказательство
Придадим приращению Δ x = 0
=> u ( x ) получит приращение Δ u
y = f ( x ) получит приращение Δ y
y = f ( u ) ∈ D ( u ) : Δ y = f ′ ( u ) ⋅ Δ u + o ( Δ u ) Представим o ( Δ u ) = α ( Δ u ) Δ u , α ( Δ u ) → 0 , Δ u → 0 => Δ y = f ′ ( u ) Δ u + α ( Δ u ) Δ u ∣ : Δ x = 0 Δ x Δ y = f ′ ( u ) Δ x Δ u + α ( Δ u ) Δ x Δ u => Справа : f ′ ( u ) ⋅ Δ x → 0 lim Δ x Δ u + Δ x → 0 lim α ( Δ u ) ⋅ Δ x Δ u = f ′ ( u ) ⋅ u ′ ( x ) => Рассмотрим : Δ x → 0 lim α ( Δ u ) = /Δ x → 0/Δ u → 0/ = Δ u → 0 lim α ( Δ u ) = 0 => ∃ предел справа => ∃ Δ x → 0 lim Δ x Δ y ( слева ) => Δ x → 0 lim Δ x Δ y = f ′ ( x ) = f ′ ( u ) ⋅ u ′ ( x )
f ( x ) = { arctan x + 2 1 , 3 x − 1 l n x , x ≤ 0 x > 0 x → 1 lim 3 x − 1 ln x =